5:1 ebeveynlik kuralı, çocuğa yapılan her eleştiri veya düzeltme için beş olumlu etkileşim kurulmasını önerir. Uzmanlara göre bu yöntem, çocukların özgüvenini artırırken ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendirir, aile içindeki stresi azaltır ve daha sağlıklı iletişim kurulmasına yardımcı olur.
Loading comments…
Çocuk yetiştirirken çoğu ebeveyn, yanlış davranışları düzeltmeye odaklanır. Ancak uzmanlara göre çocukların sağlıklı gelişiminde asıl fark yaratan şey, ne kadar sık eleştirdiğimiz değil; ne kadar sık olumlu geri bildirim verdiğimizdir.
Psikologların sıkça vurguladığı 5:1 ebeveynlik kuralı, ebeveyn-çocuk ilişkisinde küçük görünen ancak büyük etkiler yaratabilen bir yaklaşım sunuyor. Kuralın özü oldukça basit: Çocuğunuza yaptığınız her düzeltme, uyarı veya eleştiri için en az beş olumlu etkileşim kurmaya çalışın.
İlk bakışta zor veya yapay görünebilen bu yöntem, uzmanlara göre aile içi iletişimi güçlendiriyor, çocukların özgüvenini artırıyor ve ebeveynlik sürecini daha az çatışmalı hale getiriyor.
Bu yaklaşımın temeli, ilişki uzmanı ve psikolog John Gottman'ın yıllar süren araştırmalarına dayanıyor. Gottman, uzun ömürlü ve sağlıklı ilişkilerde olumlu etkileşimlerin olumsuz etkileşimlerden belirgin şekilde fazla olduğunu tespit etti.
Daha sonra uzmanlar bu prensibin aile ilişkilerinde de geçerli olduğunu fark etti.
Örneğin:
❌ "Odanı yine toplamamışsın."
gibi bir düzeltmenin yanında;
✅ "Bugün kardeşine yardım etmen çok hoşuma gitti."
✅ "Ödevlerini zamanında bitirmen harikaydı."
✅ "Bana sarılman günümü güzelleştirdi."
✅ "Bu konuda gerçekten çaba gösterdiğini görüyorum."
✅ "Seninle vakit geçirmek çok keyifli."
gibi olumlu etkileşimlerin de yer alması öneriliyor.
Amaç çocuğu sürekli övmek değil, yaptığı olumlu davranışları görünür hale getirmek.
Uzmanlara göre insan beyni olumsuzluklara karşı daha duyarlı çalışıyor. Tehlikeleri ve hataları fark etmek, evrimsel süreçte hayatta kalmamızı sağlayan bir mekanizma olduğu için beynimiz yanlışları doğrulara göre daha hızlı algılıyor.
Bu durum ebeveynlikte de kendini gösteriyor.
Bir çocuk gün boyunca birçok doğru davranış sergilese bile, ebeveynler çoğu zaman yalnızca hata yaptığı anlarda tepki verebiliyor. Zamanla çocuk, dikkat çekebilmek için yalnızca olumsuz davranışlarının fark edildiğini düşünebiliyor.
5:1 kuralı tam da bu noktada dengeyi yeniden kurmayı hedefliyor.
Psikologlara göre çocuklar zamanla ebeveynlerinden duydukları sözleri kendi iç seslerine dönüştürüyor.
Sürekli eleştirilen bir çocuk:
gibi düşünceler geliştirebilir.
Buna karşılık olumlu geri bildirimlerin ağırlıkta olduğu bir ortamda büyüyen çocuklar:
Bu yöntemi uygulamak için elinizde not defteriyle puan tutmanız gerekmiyor.
Önemli olan, çocuğunuzun olumlu davranışlarını fark etmeyi alışkanlık haline getirmek.
Örneğin:
Küçük görünen bu davranışlar, çocukların duygusal dünyasında büyük karşılık bulabiliyor.
Güçlü bir ilişki kurulan çocuklar, sınırları daha kolay kabul etme eğiliminde oluyor.
Kendini değerli ve güvende hisseden bir çocuk:
Bu da ev içindeki çatışmaların azalmasına ve iletişimin güçlenmesine yardımcı olur.
Uzmanlar bu yaklaşımın yalnızca küçük çocuklar için değil, her yaş grubu için faydalı olabileceğini belirtiyor.
Ancak olumlu geri bildirimin şekli yaşa göre değişmelidir. Küçük çocuklar daha coşkulu övgülerden hoşlanırken, gençler genellikle daha doğal ve samimi takdirleri tercih eder.
5:1 ebeveynlik kuralı, çocukları sürekli övmek ya da kuralları tamamen kaldırmak anlamına gelmiyor. Aksine, disiplin ve sevgi arasında sağlıklı bir denge kurmayı amaçlıyor.
Çocuklar hata yaptıklarında rehberliğe ihtiyaç duyarlar; ancak doğru yaptıkları şeylerin de görülmeye, takdir edilmeye ve değer bulmaya ihtiyacı vardır.
Belki de güçlü bir ebeveyn-çocuk ilişkisinin sırrı, daha fazla eleştirmekte değil; daha fazla fark etmekte ve daha fazla takdir etmekte gizlidir.
Çocuk yetiştirirken olumlu geri bildirimlerin yeterince önemli olduğunu düşünüyor musunuz, yoksa disiplinin daha ön planda olması gerektiğine mi inanıyorsunuz?
